Από Ελευθεριακή Πρωτοβουλίας Σχολών Υγείας ΕΚΠΑ-Αντίσωμα:
Αυτοπαρουσιαστικό Αντίσωμα Ε.Π.Σ.Υ.
Το κείμενο αυτό αποτελεί το αυτοπαρουσιαστικό του Αντίσωμα – Ελευθεριακή πρωτοβουλία Σχολών Υγείας (ΕΚΠΑ). Το Αντίσωμα βασίζεται στα ιδεώδη της αυτοοργάνωσης, της αλληλεγγύης και της ελευθερίας, δηλαδή της αναρχίας.
Ήδη από αυτό το σημείο, μπορεί κανείς να αναρωτηθεί: «Γιατί να υπάρχει άλλος ένας πολιτικός σχηματισμός στις Σχολές Υγείας;». Όπως θα δούμε παρακάτω, τα προβλήματα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε ως φοιτητικό σύνολο, μας αφορούν όλα μας. Επιπλέον, ο τρόπος οργάνωσής μας είναι ιδιαίτερος σε σχέση με άλλους πολιτικούς σχηματισμούς των σχολών μας, καθώς βασιζόμαστε πλήρως στην οριζοντιότητα και τη λήψη αποφάσεων από τα κάτω, αποφεύγοντας οποιαδήποτε ιεραρχία. Ξεκινώντας από το κράτος και φτάνοντας μέχρι το πανεπιστήμιο η στάση μας απέναντι στους σύγχρονους πολιτικούς θεσμούς είναι απορριπτική, καθώς φαίνεται να φέρνουν την ανισότητα πιο κοντά από ποτέ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι φοιτητικές εκλογές, οι οποίες συνεχώς αποτυγχάνουν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις των φοιτητών.
Έτσι, έχουμε σκοπό την προώθηση μιας κουλτούρας που θα σταθεί ανάχωμα στο κράτος, το κεφάλαιο, την πατριαρχία και την εξουσία γενικότερα. Η εντατικοποίηση, η υποχρηματοδότηση, η καταστολή, ο σεξισμός και η τρανσομοφοβία εντός και εκτός σχολής είναι κάποια από τα ζητήματα που θα αναλυθούν παρακάτω.
Φοιτητικά – Καταστολή φοιτητικού κινήματος
Τα τελευταία χρόνια έχουμε έρθει αντιμέτωπα με κρατικές αποφάσεις όπως το Ν+2, την ΕΒΕ, τις διαγραφές και την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι όλα τα παραπάνω δεν είναι ξέχωρα, αλλά μια ενιαία πολιτική που συνεχώς δυσχεραίνει τις ζωές μας. Αναλυτικότερα, μέσω του Ν+2 και των διαγραφών αναγκαζόμαστε να κυνηγάμε ασταμάτητα ένα πτυχίο ενώ οι σπουδές γίνονται ασυνδίαστες με παράλληλη εργασία. Το αποτέλεσμα; Για άλλη μια φορά μπαίνουν αμέτρητοι ταξικοί φραγμοί στην εκπαίδευσή μας και τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα συνεχώς αποκλείονται από την εκπαιδευτική διαδικασία.
Ο θεσμός των διαγραφών αποσκοπεί στην προώθηση φοιτητών στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ενώ ταυτόχρονα παραγκωνίζει όσα δεν έχουν την δυνατότητα να στραφούν σε αυτά. Η ίδρυση αυτή των ιδιωτικών σχολών σε συνδυασμό με την ΕΒΕ αφήνει ολόκληρα τμήματα άδεια με αποτέλεσμα την συνεχή υποχρηματοδότηση των δημοσίων ιδρυμάτων και τον εξευτελισμό της δημόσιας παιδείας εν γένει. Οι παραπάνω πολιτικές πρακτικές δεν σκοπεύουν μόνο στην αλλοτρίωση της παιδείας αλλά και στην αποπολιτικοποίηση των πανεπιστημίων που ανέκαθεν αποτελούσαν εστίες αγώνα, γιατί, τι πιο τρομακτικό για την εξουσία από έναν πολιτικοποιημένο και εξεγερμένο λαό; Η καταπάτηση του ασύλου και των ανοιχτών δημοσίων χώρων εντός του πανεπιστημίου μαζί με τους ασφυκτικά γρήγορους ρυθμούς ζωής που μας επιβάλλουν καθιστούν πολύ δύσκολο έως αδύνατο σε ένα φοιτητό δη εργαζόμενο, να πολιτικοποιηθεί και να ζυμωθεί με τα υπόλοιπα συμφοιτητά του. Η τρομακτική κλιμάκωση της κρατικής καταστολής στα πανεπιστήμια αποτελεί κρίσιμο σημείο της καταπίεσης της ελευθερίας των φοιτητών και της κοινωνίας γενικότερα. Κυριότερο στοιχείο της κλιμάκωσης αυτής αποτελεί η πρωτόγνωρη άνεση με την οποία χρησιμοποιείται η ανεξέλεγκτη βία και τρομοκρατία απέναντι στους αγωνιστές, σε συνδυασμό με τη νομική τους καταπίεση από την εξ ορισμού διεφθαρμένη αστική δικαιοσύνη μέσω του νέου ποινικού κώδικα.
Παράλληλα παρατηρούμε μια συντονισμένη προσπάθεια να μετατραπούν τα πανεπιστήμια από τόπους ελεύθερης έκφρασης και συγκρότησης συλλογικών δράσεων, σε κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, με συνεργάτες πολυεθνικές εταιρείες και πολεμικές βιομηχανίες. Οι χειρότερες εκφάνσεις της προσπάθειας αυτής είναι η συνεχής παρακολούθηση του πανεπιστημιακού χώρου με κάμερες, τα πειθαρχικά που εργαλειοποιούνται για την τιμωρία και τον εκφοβισμό όσων τολμούν να δράσουν ενάντια στον εκφυλισμό της παιδείας και φυσικά οι πιο βίαιες, όπως η καταπάτηση του ασύλου μέσω της εισβολής της αστυνομίας.
Οι δυνάμεις καταστολής του κράτους προχωρούν με την έγκριση των πρυτανικών αρχών σε συλλήψεις, ξυλοδαρμούς και βασανισμούς φοιτητών απειλώντας έτσι και τα πιο βασικά δικαιώματα στην ζωή και την σωματική αυτονομία. Καλούμαστε συνεπώς να εντείνουμε την αντίσταση μας στο σφίξιμο της θηλιάς της καταστολής, να επικαιροποιήσουμε τις πρακτικές μας και να οργανωθούμε συλλογικά. Η αλληλεγγύη είναι το όπλο μας.
Ταυτόχρονα η ύπαρξη και η εδραίωση των κομματικών παρατάξεων μέσα στις σχολές ευνουχίζουν την δύναμη της Γενικής Συνέλευσης (Γ.Σ.) του Φοιτητικού Συλλόγου (Φ.Σ.) καθώς μέσω της χειραγώγησης δημιουργούν τυφλούς φοιτητές, πιστούς και υπάκουους στις γραμμές του κόμματος με σκοπό την άντληση πολιτικής υπεραξίας και ψήφων. Η Γ.Σ. καθ’ αυτή δεν έχει αρνητικό πρόσημο. Αρχή μας είναι πως πρέπει να βασίζεται στην αυτοοργάνωση και την χειραφέτηση, δηλαδή στη δημιουργία σκεπτόμενων ατόμων και συντροφικών σχέσεων με διαρκή ζύμωση και ενεργό διάλογο. Τα παραπάνω αν και αδύνατο να δημιουργηθούν υπό την κυριαρχία παρατάξεων, ως αναρχικά φοιτητά σκοπεύουμε να τα υλοποιήσουμε. Ως πολιτικά υποκείμενα και εργαζόμενα -φοιτητά, δεν σκοπεύουμε να υποταχθούμε στους όρους ζωής που μας επιβάλλουν, στοχεύουμε προς μια ελευθεριακή παιδεία που θα ταιριάζει σε όλους και επανοικιοποιούμαστε το άσυλο και τους πολιτικούς μας χώρους εντός και εκτός του πανεπιστημίου. Επιλέγουμε την αντιβία και βρισκόμαστε σε συνεχή σύγκρουση με την γροθιά της εξουσίας, του κράτους και της καπιταλιστικής τάξης.
Κλινικές – Νοσοκομεία
Η κατάσταση των νοσοκομείων, των κλινικών και των πρακτικών ασκήσεων στις σχολές μας είναι πλήρως εκφυλισμένη. Τα υλικά προβλήματα όπως τα ράντζα στους διαδρόμους και οι ελλείψεις προσωπικού επιβάλλονται από το καπιταλιστικό κράτος και υποβαθμίζουν τη φροντίδα των ασθενών και τις σπουδές μας. Ο αριθμός των φοιτητών ανά κλινική ο οποίος είναι υπερβολικά μεγαλύτερος του λειτουργικού, αποκλείει την εξειδικευμένη κάλυψη των αναγκών κάθε φοιτητή και μαζικοποιεί την πρακτική μάθηση.
Επιπλέον, η ελλιπής οργάνωση της διεξαγωγής τους και η σημαντική διαφορά του επιπέδου ανά διαφορετική κλινική και εργαστήριο έχει ως αποτέλεσμα τη μη ισορροπημένη και ασυνεπή εμπειρία και γνώση. Τα προβλήματα αυτά, σε συνδυασμό με τα αναρίθμητα προβλήματα της θεσμικής εκπαίδευσης και τη συστημική διάλυση του τομέα υγείας καταστρέφουν την κατάρτιση των υγειονομικών εργατών και δίνουν στην ιατρική και στα νοσοκομεία έναν απρόσωπο, απάνθρωπο χαρακτήρα.
Κρατισμός – Καπιταλισμός – Φασισμός
Στον σύγχρονο κόσμο, το κράτος και ο καπιταλισμός δεν αποτελούν 2 αντίθετες δυνάμεις αλλά όψεις του ίδιου συστήματος εξουσίας, συντηρώντας μία κανονικότητα συνεχούς εκμετάλλευσης, ιεραρχικών σχέσεων και ελέγχου των πολλών από τους λίγους. Ο καπιταλισμός είναι μία δομή επιβολής, όπου η αξία της ανθρώπινης ζωής μετριέται με όρους παραγωγικότητας και κέρδους. Οι κατώτερες κοινωνικές τάξεις εξαναγκάζονται να πουλήσουν τον χρόνο και την ενέργειά τους για να επιβιώσουν, ενώ ο πλούτος συγκεντρώνεται στα χέρια μίας μικρής οικονομικής ελίτ. Η πρόσβαση σε βασικά αγαθά μετατρέπεται σε προνόμιο, ενώ η φτώχεια γίνεται κανονικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο συνεχούς εξαθλίωσης, ο εθνικισμός λειτουργεί ως ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία της εκάστοτε εξουσίας για την διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος καταπίεσης. Μέσα από την κατασκευή μίας «εθνικής ταυτότητας», επιδιώκεται η απόκρυψη των ταξικών αντιθέσεων και η εναντίωση των καταπιεσμένων μεταξύ τους. Έτσι, αντί οι λαοί να αναγνωρίζουν τον κοινό τους εχθρό ωθούνται να δουν ως εχθρό το διαφορετικό. Με αυτόν τον τρόπο η οργή που θα μπορούσε να στραφεί προς τα πάνω, προς το σύστημα, το κράτος-καταπιεστή, εκτρέπεται οριζόντια μεταξύ των ίδιων των καταπιεσμένων και οδηγεί σε ρατσιστικές- φασιστικές επιθέσεις και άλλα δεινά, ενώ νομιμοποιεί ιμπεριαλιστικούς πολέμους.
Είναι αντικειμενικό γεγονός πως η απειλή του φασισμού βρίσκεται σε άνοδο, τόσο στην κοινωνία και στον κόσμο γενικότερα, όσο και στον μικρόκοσμο των σχολών που δραστηριοποιούμαστε. Ο φασισμός αποτελεί την απόλυτη αντίθεση στα ιδανικά της ελευθερίας, της ισότητας και της αυτοδιάθεσης που ενστερνιζόμαστε. Ο φασισμός πρέπει να πολεμάται καθημερινά από τα κάτω, από τον λαό και τον κόσμο του αγώνα και όχι από αστικούς ή κομματικούς σωτήρες. Στο πλαίσιο των σχολών μας, ιδιαίτερα ανησυχητική, είναι η αναμφίβολη παρουσία φασιστικών ατόμων και ομάδων στον χώρο του πανεπιστημίου. Καθηγητές και φοιτητές, διευθυντές κλινικών και εργαστηρίων και φοιτητικές παρατάξεις παρουσιάζουν φασιστικές ιδέες και πρακτικές υπό την εθελοτυφλία ή και την προστασία των θεσμών και της πρυτανείας. Οφείλουμε επομένως, να καταπολεμήσουμε τον φασισμό με κάθε μέσο στις σχολές μας καθώς και εκτός τους. Εν κατακλείδι, η αναρχική σκέψη, εναντιώνεται σε κάθε μορφή εξουσίας και προτάσσει την κατάργηση κάθε ιεραρχικής σχέσης. Εμείς, αντί για κράτος προτάσσουμε μία κοινωνία, όπου δεν θα εκμεταλλευόμαστε το ένα το άλλο, αλλά θα συνεργαζόμαστε ελεύθερα, καλύπτοντας συλλογικά και αλληλέγγυα τις ανάγκες μας.
Χειραφέτηση
Δεν νοείται ελεύθερη, ισότιμη κοινωνία, όσο η ανθρώπινη φύση αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης. Έτσι λοιπόν η αναρχία βασίζεται συνειδητά στο γεγονός πως η μάχη έναντι της πατριαρχίας είναι εξίσου σημαντική με αυτή έναντι του κράτους και του κεφαλαίου. Όλα αυτά γεννούν τον σεξισμό, τη τρανσομοφοβία, το ρατσισμό, το μισαναπηρισμό και το φασισμό γενικότερα. Σε αντίθεση με τον φιλελεύθερο φεμινισμό/ νεοφεμινισμό που σκοπός του είναι αποκλειστικά να εντάξει πιο ενεργά τη γυναίκα στο ήδη υπάρχον σύστημα εκμετάλλευσης των πολλών και προνομίων των λίγων, εμείς πιστεύουμε πως η ελευθερία και η χειραφέτηση του ανθρώπου συνολικά σημαίνει ίση ευκαιρία στη ζωή ως ελεύθερη σωματικά και διανοητικά οντότητα. Για μας φεμινισμός σημαίνει να εξαλειφθεί η καταπίεση ριζικά και εξολοκλήρου. Την ιδέα της ισότητας δεν την αντιλαμβανόμαστε σαν κάποια μακρινή ουτοπία, αλλά προσπαθούμε να απωλέσουμε τα εσωτερικευμένα κατάλοιπα που όλα μας φέρουμε και να την υιοθετούμε στην παρούσα πραγματικότητα.
Είμαστε μεταξύ μας αλληλέγγυα και μαζί βαδίζουμε στη χειραφέτηση.
Ελευθεριακή παιδεία
Η παιδεία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς διαμόρφωσης του ατόμου και της κοινωνίας, καθώς μεταδίδει γνώσεις, αξίες, τρόπους σκέψης και πρότυπα συμπεριφοράς. Μεταξύ άλλων, τα διαφορετικά εκπαιδευτικά μοντέλα αντανακλούν ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές αντιλήψεις για την εξουσία, την ελευθερία και την ισότητα. Στον σύγχρονο κόσμο κυριαρχεί η κρατική και η ιδιωτική εκπαίδευση. Αυτά τα μοντέλα εκπαίδευσης εντείνουν τις ανισότητες: η μεν ιδιωτική παρέχοντας τα απαραίτητα μορφωτικά εφόδια στους γόνους των πλούσιων οικογενειών και η δε κρατική επιβάλλοντας ένα μοντέλο γνώσης, που πλάθει μαθητές και φοιτητές υπάκουους, κατάλληλους για μελλοντικούς εργάτες. Με αυτόν τον τρόπο διαιωνίζεται η οικογενειοκρατία, ενώ τα συστημικά μέσα πουλάνε όνειρα στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα για κοινωνική ανέλιξη, καθιστώντας τα χειραγωγήσιμα.
Η ελευθεριακή παιδεία προτείνει έναν τρίτο δρόμο, απορρίπτοντας κάθε μορφή εξουσιαστικής/ιεραρχικής σχέσης. Το πανεπιστήμιο δεν νοείται ως μηχανισμός πειθάρχησης ή αναπαραγωγής κοινωνικών ιεραρχιών αλλά ως κοινότητα μάθησης, όπου τα μέλη της συνδιαμορφώνουν τη γνώση. Η μάθηση βασίζεται στην περιέργεια, την αυτονομία και τη συνεργασία, αντί για τον καταναγκασμό, τον ανταγωνισμό και την εκμετάλλευση. Οι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν ρόλο συνοδοιπόρου και όχι αυθεντίας. Η μάθηση γίνεται σε αποκεντρωμένες, αυτοοργανωμένες δομές. Στόχος της ελευθεριακής παιδείας δεν είναι η προσαρμογή του ατόμου σε ένα προϋπάρχον σύστημα, αλλά η καλλιέργεια ανθρώπων ικανών να αμφισβητούν, να δημιουργούν και να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση μιας ελεύθερης αταξικής κοινωνίας. Συγχρόνως αντιλαμβανόμαστε πως στην αταξική κοινωνία που οραματιζόμαστε η ελευθεριακή παιδεία σε συνδυασμό με την αυτομόρφωση θα είναι ο οδηγός για την ανθρώπινη χειραφέτηση.
Αυτοοργάνωση
Πώς όμως σχεδιάζουμε να καταπολεμήσουμε όλες αυτές τις κοινωνικές παθογένειες; Προτάσσουμε κάποια εργαλεία που θα έχουν την μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Έτσι λοιπόν ανοίγουμε το θέμα ενός από τους πιο σημαντικούς πυλώνες του αναρχισμού: το θέμα της αυτοοργάνωσης. Η αυτοοργάνωση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα συλλογικό σώμα αποφασίζει από κοινού, αμεσοδημοκρατικά και από τα κάτω για το πώς θα προσεγγίσει κάποιο ζήτημα που αφορά τα άτομα που συμμετέχουν σε αυτό, ενώ έχει οργανωθεί από τα μέλη-συμμετέχοντά του, χωρίς δηλαδή να το έχει δημιουργήσει κάποιο ιεραρχικά ανώτερο σώμα. Οι συνελεύσεις που προτείνουμε είναι οριζόντιες, δηλαδή κανένα άτομο δεν έχει παραπάνω εξουσία σε κάποια απόφαση από κάποιο άλλο. Σκοπός είναι η επίτευξη ενός υγιούς διαλόγου, ώστε η τελική απόφαση να προκύπτει με ομοφωνία ή όταν αυτό δε γίνεται, τουλάχιστον από μη-διαφωνία κανενός μέλους.
Για να επιτύχουμε την οργάνωση του Αντίσωμα επιλέγουμε την καθιέρωση ανοιχτών συνελεύσεων, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμες σε όλα τα άτομα που επιθυμούν να συζητήσουν, να προβληματιστούν, να εκφραστούν και να συμμετέχουν στο συνδικαλιστικό κομμάτι της πρωτοβουλίας. Για τον σκοπό αυτό προσκαλούμε όλα τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας που συμφωνούν με τις βασικές αρχές και αξίες της πρωτοβουλίας μας, να συμμετάσχουν στις συνελεύσεις μας.
ΕΣΤΙΕΣ ΑΓΩΝΑ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ
ΠΟΡΕΙΕΣ ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΕΣ
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ
ΑΝΤΙΣΩΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΣΧΟΛΩΝ ΥΓΕΙΑΣ (ΕΚΠΑ)
07/09/2026
