Η παρακάτω εικόνα – στιγμιότυπο από το χάρτη της ΡΑΕ, παρουσιάζει δεκάδες project ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών πάρκων, με εμβαδό χιλιάδες στρέμματα, να περικυκλώνουν τα χωριά του Αμυνταίου, ανάμεσα στο Καϊμακτσαλάν και το Βίτσι. Και μαζί με αυτά, ορυχεία λιγνίτη που δεν έχουν εξυγιανθεί, με αποτέλεσμα να γεμίζουν τοξικές απορροές, ενεργά ορυχεία που περικυκλώνουν μικρές κοινότητες, λόφοι τέφρας από τη λειτουργία εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, έργα αντλησιοταμίευσης σε λίμνες και ποτάμια.
Δεν είναι εικόνες από ένα δυστοπικό μέλλον. Είναι τα σχέδια και τα αποτελέσματα της βιομηχανίας της “πράσινης ανάπτυξης” που το κράτος και οι εταιρίες επιβάλλουν σε εκατοντάδες κοινότητες ανά την ελληνική γεωγραφία. Τεράστιες εκτάσεις μετατρέπονται σε ενεργειακά πεδία, με τους ανθρώπους των ορεινών κοινοτήτων, να καταγγέλλουν ότι οι ανεμογεννήτριες είναι σχεδόν μέσα στα χωριά τους, ότι τα ποιμνιοστάσιά τους έχουν περικυκλωθεί από φωτοβολταϊκά, ότι τα βοσκοτόπια και η καλλιεργήσιμη γη έχουν γεμίσει ηλιακά πάνελ ή μπάζα από τα έργα τοποθέτησης ΑΠΕ και διάνοιξης δρόμων, ότι η αποψίλωση των δασών στις πλαγιές, φέρνει το φόβο των πλημμυρών, ότι τα σπίτια σε ορισμένους οικισμούς βρίσκονται δίπλα ακριβώς στα ορύγματα των εξορύξεων, ότι αναγκάζονται να χρησιμοποιούν δρόμους εργοταξίου, ανάμεσα σε μηχανήματα και φορτηγά για να πάνε στο σπίτι τους.
“Ως άνθρωποι που ζούμε στην περιοχή του Καϊμακτσαλάν και βλέπουμε καθημερινά την κλίμακα της επερχόμενης καταστροφής, θεωρούμε αναγκαίο να μεταφέρουμε την πραγματική εικόνα: μια περιοχή που συνορεύει με τρεις ζώνες NATURA2000, με πάνω από 150 σπάνια και ενδημικά φυτικά είδη και σημαντική πανίδα, βρίσκεται αντιμέτωπη με περισσότερα από 60 αδειοδοτημένα έργα ΑΠΕ – ανάμεσά τους 44 φωτοβολταϊκά και 80 ανεμογεννήτριες, εκ των οποίων αρκετές έχουν ήδη τοποθετηθεί, αλλοιώνοντας δάση και ορεινά τοπία.
Το περιβάλλον του βουνού, ήδη επιβαρυμένο από τα χρόνια της λιγνιτικής δραστηριότητας (ανενεργά ορυχεία χωρίς αποκατάσταση, καθιζήσεις, πτώση υδροφόρου ορίζοντα, τεχνητές λίμνες), βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια νέα βιομηχανική επίθεση στο όνομα της πράσινης μετάβασης. […] Ως Μπλόκο Καϊμακτσαλάν, θεωρούμε ότι ο αγώνας για το βουνό μας δεν είναι τοπική υπόθεση – είναι μέρος μιας ευρύτερης μάχης για τη διατήρηση ζωντανών οικοσυστημάτων που σήμερα λεηλατούνται σε βιομηχανική κλίμακα.”
Η περιοχή μας, όπως και όλη η Δυτική Μακεδονία, είναι γνωστό ότι εδώ και χρόνια αποτελεί την «μπαταρία της Ελλάδας». Οι παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον για εμάς, δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο, καθώς στον τόπο μας ανά τα χρόνια λειτούργησαν ατμοηλεκτρικοί σταθμοί και λιγνιτωρυχεία, επηρεάζοντας το περιβάλλον, κάνοντάς μας να ζούμε ήδη σε μια επιβαρυμένη περιοχή, η οποία με τα νέα αυτά σχέδια, πρόκειται να ισοπεδωθεί.
Παρατίθεται η καταγγελία για το οικολογικό ζήτημα στους Πρόποδες τους Καϊμακτσαλάν:
“Το παρόν κείμενο περιγράφει ένα τεράστιο οικολογικό ζήτημα που αφορά σε τοπικές κοινότητες της Φλώρινας, που βρίσκονται στους πρόποδες του Καϊμακτσαλάν και συγκεκριμένα στην βορειοδυτική του πλευρά, ώστε να αναδειχθεί το πρόβλημά (μας)και να λάβει τις διαστάσεις που του αναλογούν.
Οι τοπικές κοινότητες για τις οποίες κάνουμε λόγο είναι ο Σκοπός, Αχλάδα, Μελίτη,Λόφοι, Βεύη, Κέλλη, Άγιος Παντελεήμονας και οι Πέτρες. Όλα τα χωριά έχουν κοινό στοιχείο το ότι βρίσκονται περιμετρικά του βουνού Καϊμακτσαλάν, στα όρια της NATURA2000 (GR1240008, GR1340007, GR1340004), αλλά ανήκουν σε δύο διαφορετικούς Δήμους (Φλώρινας και Αμυνταίου). Το θέμα το οποίο προκύπτει είναι η προγραμματισμένη εγκατάσταση ενός τεράστιου αριθμού έργων ΑΠΕ, όλων των ειδών, σε δημόσιες και δημοτικές εκτάσεις των χωριών μας (αλλά και στα τριγύρω βουνά). Με βάση τον χάρτη της ΡΑΕ το μέλλον της περιοχής μας φαίνεται δυσοίωνο, ποτάμια πρόκειται να μετατραπούν σε υδροηλεκτρικά εργοστάσια, λιβάδια που αξιοποιούνταν εδώ και γενιές ανθρώπων ως βοσκότοποι θα γίνουν φωτοβολταϊκά πάρκα χιλιάδων στρεμμάτων, καθώς και απάτητες βουνοκορφές και δάση θα ισοπεδωθούν λόγω των ανεμογεννητριών που θα τοποθετηθούν. Μέχρι σήμερα, έχει δοθεί άδεια παραγωγής σε πάνω από 60 μελέτες, όπου το μεγαλύτερο ποσοστό των έργων είναι μέσα σε περιοχές NATURA2000. Συγκεκριμένα, 44 Φ/Β πάρκα και 80 ανεμογεννήτριες, ενώ από αυτές, τουλάχιστον οι δέκα έχουν λάβει άδεια εγκατάστασης (σηματοδοτώντας την αναμονή έναρξης των εργασιών). Σημειώνεται, ότι έχουν ήδη τοποθετηθεί 17 ανεμογεννήτριες στην Κέλλη και τον Σκοπό, αποψιλώνοντας ένα μεγάλο μέρος του βουνού και ανοίγοντας καινούργιους δρόμους τεραστίων διαστάσεων.
Η συγκεκριμένη περιοχή είναι πολύ ιδιαίτερη λόγω της χλωρίδας της, καθώς, σύμφωνα με πηγές, στο Καϊμακτσαλάν εντοπίζονται 157 είδη χλωρίδας που χαρακτηρίζονται πολύ σημαντικά για την Ελλάδα, όπως επίσης και πολλά ενδημικά είδη τα οποία εντοπίζονται ΜΟΝΟ στο Καϊμακτσαλάν. Πρόκειται για μια καταπράσινη περιοχή με πλατύφυλλα δέντρα, οξιές, έλατα, πεύκα, καστανιές, μουριές, βελανιδιές, σκλήθρα, σημύδες, γαύρους, κέδρα κ.α. Το οικοσύστημα σαφώς συμπληρώνει η μοναδική πανίδα της περιοχής με διάφορα είδη ζώων (ένα πλήθος των οποίων είναι επισήμως χαρακτηρισμένα ως προστατευόμενα). Ενδεικτικά, αναφέρουμε την καφέ αρκούδα και τον λύκο, ενώ συναντώνται ζαρκάδια, αγριογούρουνα, λαγοί, βίδρες, αγριόγατες, ασβοί, κουνάβια, σκίουροι, νυφίτσες. Επίσης, υπάρχουν πολλά πτηνά, όπως γύπες, αετοί, διάφορα είδη γερακιών,πέρδικες, κ.α. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι πρόκειται για ένα έδαφος παρθένο μοναδικού φυσικού κάλλους, που δεν έχει αξιοποιηθεί τουριστικά, δεν υπάρχουν ορειβατικά /πεζοπορικά μονοπάτια και σημάνσεις, αλλά, κατά βάση, εξερευνάται από τους μόνιμους κατοίκους, ενώ όπως αναφέραμε κάνουμε λόγο για περιοχές NATURA2000. Επιπλέον, τα έργα ΑΠΕ στα οποία αναφερόμαστε βρίσκονται σε έναν μεγάλο βαθμό στο πολύ σημαντικό, για την περιοχή, πέρασμα του Κλειδιού, το οποίο χαρακτηρίζεται ως η «είσοδος» στον κάμπο της Πελαγονίας και είναι το ΜΟΝΟ φυσικό πέρασμα για την άγρια ζωή από τον ορεινό όγκο του Καϊμακτσαλάν στον ορεινό όγκο του Βέρνου (Βιτσίου) και από εκεί στην οροσειρά της Πίνδου.
Η περιοχή μας, όπως και όλη η Δυτική Μακεδονία, είναι γνωστό ότι εδώ και χρόνια αποτελεί την «μπαταρία της Ελλάδας». Οι παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον για εμάς, δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο, καθώς στον τόπο μας ανά τα χρόνια λειτούργησαν ατμοηλεκτρικοί σταθμοί και λιγνιτωρυχεία, επηρεάζοντας το περιβάλλον, κάνοντάς μας να ζούμε ήδη σε μια επιβαρυμένη περιοχή, η οποία με τα νέα αυτά σχέδια, πρόκειται να ισοπεδωθεί. Για να κατανοήσετε και να γνωρίσετε καλύτερα την περιοχή για την οποία μιλάμε, θεωρούμε σκόπιμο να κάνουμε μια αναφορά στα προβλήματα (περιβαλλοντικά κ.τ.λ.), του παρελθόντος, του παρόντος και σε όσα πιστεύουμε ότι θα μας φέρει το μέλλον με τον προγραμματισμό όλων των έργων ΑΠΕ.
Στην περιοχή για την οποία κάνουμε λόγο υπάρχουν τέσσερα λιγνιτωρυχεία (Αχλάδα,Βεύη, Κλειδί, Βεγόρα), απο τα οποία μόνο το ένα είναι ενεργό, ενώ αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι κανένα δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως (πλην ενός μέρους του Κλειδιού ενόψει της τοποθέτησης φωτοβολταϊκών). Σήμερα αυτές οι τρύπες παραμένουν ανοιχτές λειτουργώντας ως παράνομες χωματερές, εμφανείς σε σημεία ακόμα και από το Google Maps και στις λίμνες που έχουν δημιουργηθεί αντίστοιχα πρόκειται να μπουν πλωτά φωτοβολταϊκά (ορυχείο Αχλάδας, ορυχείο Βεύης). Αξίζει, επίσης, να αναφέρουμε ότι πολλές από τις εκτάσεις που χρησιμοποιήθηκαν ήταν κοινοτικές, αλλά και ιδιωτικές, που όμως πλέον δεν έχουν την δυνατότητα εκμετάλλευσης από τους νόμιμους ιδιοκτήτες τους, διότι δεν αποκαταστάθηκαν ποτέ. Τα προβλήματα δεν είναι λίγα, καθώς στα ανενεργά ορυχεία δημιουργούνται καθιζήσεις, προέκυψαν λίμνες από τα υπόγεια ύδατα που ήρθαν στην επιφάνεια δημιουργώντας έτσι σημαντική πτώση του υδροφόρου ορίζοντα (π.χ. λίμνες Βεγορίτιδα, Πετρών), συνδυαστικά πάντα με την υπεράντληση των υδάτων για τις ανάγκες λειτουργίας των ατμοηλεκτρικών σταθμών. Επιπλέον, τα ανενεργά/μη αποκατεστημένα κομμάτια των ορυχείων, αλλά και ο μόνιμα συσσωρευμένος όγκος λιγνίτη σε σπαστήρες ορυχείων ή στις αυλές λιγνίτη των ΑΗΣ, προκαλούν την αυτανάφλεξή του (ανεξάρτητα από καιρικές συνθήκες ή θερμοκρασίες), ένα αρκετά συχνό φαινόμενο, το οποίο προκαλεί έντονη δυσοσμία και προβλήματα στην υγεία μας.
Υπάρχουν δύο εργοστάσια ΑΗΣ -το ένα στη Μελίτη, που από 31/03/25 σταμάτησε την λειτουργία του και το δεύτερο στο Αμύνταιο, που έκλεισε το 2020-, στα όρια των οικιστικών ζωνών, τα οποία τροφοδοτούνταν από τα ορυχεία. Για τις ανάγκες λειτουργίας τους έχει κατασκευαστεί το φράγμα της Παπαδιάς, που τροφοδοτούσε τον ΑΗΣ Μελίτης και η λίμνη Βεγορίτιδα, αντίστοιχα, τον ΑΗΣ Αμυνταίου. Εδώ, βέβαια, παρατηρείται το εξής παράδοξο. Η λεγόμενη απολιγνιτοποίηση φαίνεται να ισχύει μόνο για την καύση του λιγνίτη, αλλά όχι και για την εξόρυξή του.
Παρατηρούμε τους ΑΗΣ να κλείνουν λόγω ρύπων (ο ΑΗΣ Μελίτης είναι η δεύτερη πιο σύγχρονη μονάδα της χώρας), αλλά τα ενεργά ορυχεία να συνεχίζουν(λιγνιτωρυχείο της Αχλάδας) την εξόρυξη λιγνίτη κανονικά, προμηθεύοντας με κάρβουνο τον ατμοηλεκτρικό σταθμό REK Bitola στα Μπίτολα, γειτονική πόλη της Βόρειας Μακεδονίας. Τέλος, ακόμα ένα βασικό πρόβλημα, που αντιμετωπίζουμε και σχετίζεται με τα παραπάνω, είναι η καύση του λιγνίτη ως μέσο θέρμανσης των οικιών, λόγω του ότι είναι η πιο οικονομική λύση για τους μεγάλους χειμώνες που διανύουμε, δημιουργώντας όμως, μια ασφυκτική ατμόσφαιρα εντός των χωριών μας, καθιστώντας ακόμα και το περπάτημα σε εξωτερικούς χώρους οριακά αδύνατο κατά τους χειμερινούς μήνες, ιδιαίτερα τις νυχτερινές και πρώτες πρωινές ώρες.
Επέκταση του κλεισίματος των εργοστασίων είναι το πρόβλημα της ανεργίας (που ήδη μαστίζει την περιοχή) σε πολλούς ντόπιους κατοίκους, που είτε εργάζονταν άμεσα στον ΑΗΣ, είτε απασχολούνταν με εργασίες που σχετίζονται έμμεσα με τον σταθμό. Ως απάντηση σε αυτό, έρχονται οι λιγοστές θέσεις εργασίας που προσφέρουν τα έργα ΑΠΕ για περιορισμένα χρονικά διαστήματα, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι θα έχουν θετικό πρόσημο στην εργασιακή ζωή της περιοχής. Καταληκτικά, είναι δεδομένο ότι μπαίνει μια «ταφόπλακα» σε επαγγέλματα που εδώ και γενιές υπήρχαν στην περιοχή, όπως επαγγέλματα του πρωτογενούς τομέα, με τον οποίο κανένας, εν δυνάμει, άνεργος της περιοχής δεν θα έχει την δυνατότητα να ασχοληθεί. Τρανό παράδειγμα της κατάστασης που θα επικρατήσει αν όλα αυτά τα έργα υλοποιηθούν είναι το παράδειγμα της Κέλλης, ενός καθαρά κτηνοτροφικού χωριού με ένα από τα μεγαλύτερα ζωικά κεφάλαια του νομού, το οποίο με βάση τον χάρτη της ΡΑΕ πρόκειται να περικυκλωθεί από διάσπαρτα έργα φωτοβολταϊκών πάρκων, τα οποία θα περιορίσουν σημαντικά την διαθέσιμη χορτολιβαδική βοσκήσιμη έκταση.”
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με μεγάλη συμμετοχή και ακολούθησε συζήτηση μεταξύ των ομιλητών και του κοινού, κατα την οποία τέθηκε ώς επίδικο το πως θα μπορούσαν οι πρωτοβουλίες να ξεπεράσουν τον τοπικό τους ρόλο και σε συντονισμό μαζί με άλλο κόσμο να αντιταχθούν στην κερδοβόρα μηχανή της “Πράσινης ανάπτυξης”.
Χρησιμοποιούμε cookies για να βελτιώσουμε τεχνικά και ποιοτικά τη σελίδα μας, και όχι για διαφημιστικούς σκοπούς. Τα cookies που χρησιμοποιούμε μας βοηθούν να γνωρίζουμε τον αριθμό των επισκεπτών ανά σελίδα και ανά άρθρο. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
